piątek, Lipiec 10, 2020

Czerniak skóry – czym się objawia, jak mu zapobiegać?

Czerniak skóry to nowotwór złośliwy, wywodzący się z komórek barwnikowych. Najczęstszą lokalizacją czerniaka jest skóra, ale może on powstawać także w błonach śluzowych lub we wnętrzu gałki ocznej. Z roku na rok rośnie częstość występowania nowotworów skóry, w tym czerniaka. Poniżej przedstawiono objawy nowotworu, metody leczenia i profilaktykę.

Kto jest najbardziej narażony na powstanie czerniaka?

Przyczyną powstawania nowotworu jest nadmierna ekspozycja na promieniowanie ultrafioletowe, emitowane przez słońce i lampy w solariach. Szczególnie rakotwórcza jest krótkotrwała, intensywna ekspozycja na ostre światło lub poparzenia słoneczne w dzieciństwie. Osoby które kilka razy w roku wyjeżdżają na wakacyjny relaks na Południe są szczególnie narażone na wystąpienie nowotworu. Do grupy ryzyka zaliczają się osoby z licznymi zmianami barwnikowymi, a także posiadacze jasnej karnacji ze skłonnością do poparzeń słonecznych, rudych włosów i niebieskich oczu. Do innych czynników ryzyka wystąpienia czerniaka należą zachorowania na czerniaka w przeszłości lub zachorowanie na czerniaka członka najbliższej rodziny, a także przewlekłe, wieloletnie stosowanie leków obniżających odporność (np. u osób, po przeszczepieniu narządu lub osób z niedoborami odporności).

Czym objawia się czerniak? Jak lekarz podejmuje diagnozę?

Występuje kilka podtypów czerniaka, najczęstszym jest czerniak szerzący się powierzchownie. Ma on postać asymetrycznego, niejednorodnie ubarwionego znamienia o nierównych brzegach. Każdy nowy pieprzyk lub taki, który ostatnio zmienił wygląd powinien być obejrzany przez lekarza dermatologa. Dermatolog ocenia zmianę pod lampą powiększającą – dermatoskopem i na podstawie oględzin decyduje o dalszym leczeniu. Każdą podejrzaną zmianę należy wyciąć i poddać badaniu histopatologicznemu – wynik badania decyduje o postawieniu diagnozy czerniaka.

Jakie są metody leczenia?

Podstawą skutecznego leczenia czerniaka jest wczesne rozpoznanie i radykalne usunięcie zmiany z marginesem 1-3 cm zdrowej tkanki. Każdą wyciętą zmianę poddaje się badaniu histopatologicznemu. W przypadku potwierdzenia diagnozy w badaniu hist-pat, wykonywana jest biopsji tzw. węzła wartowniczego, czyli węzła chłonnego, do którego spływa płyn tkankowy z obszaru zajętego przez nowotwór. Decyzja co do dalszego leczenia jest podejmowana przez lekarza-onkologa, który uzależnia ją od stopnia zaawansowania nowotworu i stanu klinicznego pacjenta. W leczeniu czerniaków stosuje się chemioterapię i immunoterapię przy użyciu przeciwciał monoklonalnych. Rokowanie zależy od cech budowy guza, które oceniane są w trakcie badania histopatologicznego przy użyciu skali Breslowa, a także od grubości guza i obecności przerzutów w węzłach chłonnych i w innych narządach.

Co robić, aby uniknąć zachorowania?

Zmniejszenie ryzyka zachorowania na raka związane jest z właściwą fotoprotekcją. Nie oznacza to jednak, że musimy żyć w cieniu – przede wszystkim należy unikać słońca w godzinach południowych (10-15), a w słoneczne dni szukać cienia. Powinniśmy wtedy chronić się przed słońcem odpowiednim ubraniem i nakryciem głowy. Należy stosować kremy z odpowiednimi filtrami UVA i UVB – najlepiej przez cały rok lub przynajmniej w miesiącach letnich. Dzieci poniżej 1 roku życia nie powinny być wystawiane na bezpośrednie działanie słońca, a starsze wymagają większej niż dorośli ochrony przed słońcem. Wskazane są również okresowe, kontrole dermatoskopowe znamion u dermatologa (u osób bez niepokojących zmian raz w ciągu roku, u pozostałych osób w zależności od decyzji lekarza). Właściwa profilaktyka chroni nie tylko przed czerniakiem, ale też przed wszystkimi nowotworami skóry.